'Singel 224'

                                De koopmanswoning van

                          Martha van Grootheest de Kleijne

 


In 1742 kocht de weduwe van Tamis van Grootheest het in 1638 gebouwde pand aan het Singel 224 in Amsterdam.   De jonge weduwe, Martha de Kleijne, is een vermogende koopvrouw die haar welvaart grotendeels te danken heeft aan haar handel in thee.  Het drinken van thee begint in Europa in de 17e eeuw en wordt in de 18e eeuw uitermate populair.  Vanaf 1728 wordt er door de VOC direct op Canton (China) gevaren en stijgt de omzet van thee enorm.                                                                                                   

 

Gezicht op het Singel rond 1684, detail uit een schilderij van Abraham Storck.
                                                 Klik op het plaatje voor een vergroting.


Martha is een koopvrouw die bij veel kooplieden hoog in achting staat.  Ten tijde van haar huwelijk had zij al de handelingsbekwaamheid van haar man gekregen om als 'openbare koopvrouw' aangemerkt te worden.   Als weduwe weet zij haar positie als koopvrouw te versterken en ziet haar vermogen daardoor steeds verder toenemen.  Martha ziet met de verbouwing kans haar toegenomen welvaart en gestegen sociale status tentoon te spreiden en laat de laatste modische snufjes in haar huis verwerken.

 

 

De klokgevel wordt voorzien van een rijk versierde top in Lodewijk XIV stijl, met inspringende aanzetstukken, een gebogen fronton met vulling en een siervaas.   Het pand wordt vergroot door het te voorzien van een achterhuis en een tuinhuis.  Het huis krijgt een fraaie hoge stoep met daaronder de dienstingang.  De deur heeft een monumentale deuromlijsting gekregen die bekroond wordt door een gebogen fronton met daarin het wapen van Amsterdam.  

De tekening geeft een beeld van hoe het pand er omstreeks 1743 uitgezien moet hebben.  Hierop zijn twee zolderluiken te zien, het huis had dan ook twee zolders.   Op de pakzolders werden de koopmansgoederen opgeslagen.                                                                

 

 

 Zo rond 1739 deden de eerste rococo-elementen hun intrede in de Nederlandse interieurs.  De meest in het oog springende kenmerken van het rococo zijn de uitbundige natuurlijke vormen van de asymetrische krullen en rocailles die overal op terug te vinden zijn. Ook in het nieuwe interieur van Martha van Grootheest de Kleijne wordt overvloedig gebruik gemaakt van rococo-elementen. 

 

Martha belegt haar geld in onroerend goed en verstrekt leningen die haar ook weer een flinke winst opleveren.  Uit haar huwelijk met Tamis van Grootheest heeft Martha drie kinderen gekregen die allemaal de handelsgeest van hun moeder hebben meegekregen.  Bij het overlijden van Martha in 1797 erven de drie kinderen een aanzienlijk fortuin.  Het pand aan het Singel blijft familiebezit maar wordt dan niet meer door de familie bewoond.  In de loop van de 19e eeuw vinden er een aantal kleine verbouwingen aan de gevel plaats, waarbij o.a. de ramen vernieuwd worden en het onderste zolderluik vervangen wordt door een raam.  Het hele huis is nu in gebruik als woonhuis en heeft zijn funktie als koopmanswoning verloren. 

 

Bijna een eeuw later, in 1893, verwoest een felle uitslaande brand een deel van de bovenverdieping.  De erven van Grootheest de Kleijne besluiten het pand te verkopen.  De nieuwe eigenaar, dhr. Leo Rickx, brengt veel tijd in Engeland door en heeft daar de 'Arts & Crafts' -stijl leren kennen.  Hij laat het Singel 224 restaureren en ontwerpt zelf aan de voorkant van het huis een grote bibliotheek en studeerkamer in de Arts & Crafts -stijl.  Ook het trappenhuis wordt in deze stijl uitgevoerd.  Zijn Engelse vrouw Emma is bijzonder gecharmeerd van alle rococo-details die nog in het huis aanwezig zijn en laat een aantal 18e eeuwse familie-stukken uit Engeland overkomen om de vertrekken te meubileren.

De volgende foto's geven een beeld van het Singel rond 1894.  De drie foto's hieronder zijn gemaakt door de bekende kunstenaar George Hendrik Breitner.  

 

 

                


Foto rechts:  Zicht op het Singel bij de Gasthuismolensteeg.

Op de foto linksonder is Singel nr. 210 t/m 240 te zien, het stukje waar het huis van Martha zich bevindt (nr. 224, ten tijde van de foto zojuist gekocht door dhr. Rickx).

Op de foto rechts een dienstbode voor Singel nr. 260, bij de Warmoesgracht.  Deze gracht werd in 1895 gedempt en is thans de Raadhuisstraat. 


 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


In 1960 trouwt Catharina Rickx, de kleindochter van Leo en Emma Rickx , met Tamis van Grootheest de Kleijne, een directe nazaat van Martha van Grootheest de Kleijne.  Het huis blijft eigendom van de familie Rickx, totdat in 2004 het Singel 224 gekocht wordt door Martha van Grootheest de Kleijne, dochter van Catharina en Tamis.  

 

Tweehonderdtwee-en zestig jaar zijn verstreken, maar weer is het pand aan het Singel 224 in handen van Martha van Grootheest de Kleijne.  Het huis is gevuld met meubilair dat twee eeuwen eerder ook al in het huis stond, aangevuld met de Engelse familie-stukken van de familie Rickx.  Ook de handelsgeest is in de familie gebleven, Martha handelt in antiek , met als specialiteit de 18e eeuw.

                      
       

                         

                                                                                                                               Welkom!      

 

 Home   

◘ Menu

 Poppenhuis 1

 Poppenhuis 2

◘ Kijkkastjes

◘ Workshops  

◘ Links  

◘ English Pages  

◘  Contact

◘ Weblog  

◘ Gastenboek